DƯA LƯỚI SẢN PHẨM CỦA HỢP TÁC XÃ ĐẠI HÀ – QUANG THUẬN

Dưa lưới thuộc họ Bầu bí là rau ăn quả có thời gian sinh trưởng ngắn, trồng được nhiều vụ trong năm với năng suất khá cao. Dưa lưới có quả hình ôval hoặc hình cầu, da quả màu xanh, khi chín thương phẩm ngả màu xanh hoặc màu vàng (tùy từng loại dưa) và có các đường gân trắng đan xen như lưới nên có tên gọi là vân lưới. Thịt của quả dưa lưới thường có màu vàng da cam nghiêng vàng đỏ. Có nhiều giống khác nhau cũng như nhiều loại kích cỡ khác nhau. Quả dưa lưới có trọng lượng trung bình từ 1,5 kg đến 3,5 kg. Dưa lưới có nguồn từ Châu Phi và Ấn Độ người Ai Cập là người đầu tiên trồng giống cây này, ban đầu dưa lưới nhỏ và ít ngọt hơn, sau thời gian lựa chọn, lai tạo cho đến nay trở thành loại trái to và ngọt. Dưa lưới sinh trưởng khỏe, khả năng phân nhánh nhiều và thích nghi tốt với những điều kiện nhiệt đới như ở Việt Nam. Thời gian từ khi gieo hạt cho đến khi thu hoạch từ 75 đến 85 ngày tùy theo giống dưa.

Dưa lưới hiện nay đang được trồng phổ biến rộng rãi tại nhiều nước trên thế giới như Nhật BảnHàn Quốc,… Ở Việt Nam dưa lưới mới được trồng nhiều một số năm gần đây tại các khu có áp dụng công nghệ cao như Thành phố Hồ Chí MinhBình Dương, Bắc Giang,… Đối với Bắc Kạn thì dưa lưới được trồng từ năm 2018, Đối với khí hậu miền Bắc dưa lưới trồng được 02 vụ trong năm là vụ Xuân hè từ tháng 3 đến tháng 6 và vụ Hè thu từ tháng 7 đến tháng 9 hằng năm, nhiệt độ thích hợp cho cây dưa lưới phát triển là từ 25oC đến 38oC, độ ẩm đất khoảng 65% đến 75%.

Dưa lưới cung cấp rất nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin A, C,  E và axit folic là những chất chống oxy hóa quan trọng trong quá trình chuyển hóa dinh dưỡng của cơ thể con người.

Hợp tác xã Đại Hà được thành lập năm 2015. Năm 2019 được Nhà nước hỗ trợ 300 triệu đồng, các thành viên của HTX đối ứng 300 triệu đồng xây dựng được 1000m2 nhà màng Công nghệ cao để trồng rau, củ, quả sạch tại Thôn Khuổi Piểu, xã Quang Thuận. Qua hơn 2 năm lựa chọn và trồng cây dưa lưới, trong quá trình sản xuất tích lũy kinh nghiệm đến thời điểm tháng 8 năm 2022 HTX đang trồng vụ thứ 4, Trong quá trình trồng dưa lưới vừa làm vừa tìm tòi, học hỏi kỹ thuật trên mạng internet, từ sách báo, rồi từ các HTX bạn đã trồng trước. Đến nay HTX đã trồng ra được những quả dưa chất lượng bán ra thi trường được người tiêu dùng đánh giá cao. Với sản lượng mỗi vụ khoảng 3 tấn, giá bán trung bình 50.000đ/kg sau khi trừ chi phí tiền giống, phân bón, thuốc BVTV, nhân công thì thu lợi nhuận khoảng 110 triệu đồng/ vụ. Bước đâu đem lợi nhuận tương đối cao cho các thành viên HTX. Hiện tại HTX cũng đang vận động thêm thành viên để góp vốn xây dựng mở rông thêm diện tích.

* Đối với kỹ thuật trồng cây dưa lưới:

Giống dưa được HTX mua tại các cửa hàng cung cấp giống có uy tín trên các cửa hàng trực tuyến, Giống dưa sau khi mua về phải phơi qua nắng nhẹ để thức tỉnh mầm giống vì trong quá trình bảo quả giống được bảo quản trong kho lạnh. Sau khi phơi nắng xong hạt giống được ngâm nước nóng khoảng 40oC trong vòng 2h sau đó cho vào khăn ẩm ủ 2 đến 3 ngày (tùy thời tiết ấm hay lạnh) khi nào quan sát thấy hạt dưa nẩy mần sẽ mang ra tra vào khay gieo hạt. Giá thể giao hạt được làm từ 30% phân chuồng ủ hoai, 30% trấu hun cháy dở, 40% đất mịn và phải được sử lý kỹ nấm bệnh trước khi cho giá thể vào khay ươm. Thời gian gieo hạt trong khay khoảng 7 đến 8 ngày, khi thấy cây con phát triển được 2 lá thật sẽ cấy ra luống trồng. Khâu sử lý đất để bắt đầu một vụ mới đặc biệt quan trọng vì cây dưa rất dễ nhiễm bệnh về bộ dễ, lá và thân. Sau mỗi vụ phải sử lý mầm bệnh bằng cách phun các loại chế phẩm, sau đó cày lật phơi khô đất quá trình này khoảng 1 tuần. Tiếp đó vãi vôi bột khoảng 1tạ/1000m2, bổ xung phân chuồng ủ hoai khoảng 2tấn/1000m2. Xong các bước trên ta tiến hành phay nhỏ đất và lên luống.  Luống trồng dưa cao khoảng 0,4 đến 0,5m, mặt luống rộng 0,5m, luống cách luống cách nhau từ 0,8m đến 1m để thuận lợi cho quá trình đi lại, chăm sóc và thu hoạch dưa. Để cây phát triển tốt luôn phải kiểm soát được lượng phân tưới cho cây vào từng giai đoạn phát triển và độ ẩm của đất. Nếu cây phát triển trong điều kiện thời tiết lý tưởng thì sau 23 đến 25 ngày ra cây chúng ta sẽ thu phấn cho dưa. Để cây dưa cho quả tốt nhất ta sẽ trọn trèo từ 10 đến 12 của cây để thụ phấn lấy quả, mối cây nên thụ từ 2 đến 3 chèo, đến khi quả dưa non to bằng quả trứng gà trong những qua đã thụ phấn được ta sẽ trọn 01 quả ưu tú nhất để nuối lấy trái. Quả dưa sau khi thụ phấn khoảng 45 đến 50 ngày sẽ được thu hoạch. Để đảm bảo chất lượng của quả dưa cần dụng cụ đo chuyên dùng để đo độ ngọt, khi kiểm tra độ ngọt đạt từ 14 Brix trở lên thì đạt quả chất lượng loại 1. Tuy từng giống dưa lưới quả dưa sau khi thu hoạch có thể bảo quản từ 07 đến 15 ngày (Dưa ăn sẽ giòn và ngon hơn khi ta bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh)

(Một số hình ảnh về dưa lưới của HTX Đại Hà, Quang Thuận)

T/h: Hoàng Văn Nam (thành viên HTX Đại Hà)